Katılım finans ilke ve esaslarına uygun yatırım yapan bireyin, portföyünden kaynaklanan mahzurlu gelirleri mülkiyetinden çıkarma yükümlülüğü.
Katılım endeksinde yer alan şirketler ana faaliyetleri itibarıyla uygun kabul edilse de, faaliyetlerini sürdürürken sınırlı düzeyde mahzurlu gelir üretebilir. Bu gelirler belirli eşiklerin altında kaldığı sürece şirketler endekste kalmaya devam eder.
Ancak bu durum, söz konusu gelirlerin uygun kabul edildiği anlamına gelmez. Yatırımcı, kendi payına düşen mahzurlu geliri her koşulda arındırmakla yükümlüdür.
Bu eşikler piyasa gerçeklikleri dikkate alınarak tanımlanmış sınırlı bir tolerans alanıdır. Gelirlerin niteliğini değiştirmez; yalnızca yatırım yapılabilirlik çerçevesini belirler.
Arındırma sorumluluğu, yatırım aracının yapısına göre farklılık göstermektedir.
Arındırma, yatırımcının bireysel sorumluluğundadır. Payına düşen mahzurlu geliri hesaplayarak mülkiyetinden çıkarmakla yükümlüdür.
Daha esnek bir yapı söz konusudur. Arındırma fon bünyesinde yürütülebileceği gibi portföy yönetim şirketi tarafından da üstlenilebilir. Fon kurucuları arındırma oranlarını hesaplayarak yatırımcılarla paylaşabilir.
Fon kurucuları ve portföy yönetim şirketlerinin arındırma oranlarını şeffaf, doğru ve erişilebilir biçimde yatırımcılara sunması; farklı yatırımcı profillerini gözeten dengeli ve sürdürülebilir bir yaklaşım olarak öne çıkmaktadır.
Doğrudan hisse senedi yatırımlarında arındırma, daha sade ve hesaplanabilir bir yapıya sahiptir. Temel yaklaşım, şirketin elde ettiği mahzurlu gelirin yatırımcıya sahip olduğu pay oranı ve elde tutma süresi dikkate alınarak yansıtılmasıdır.
Şirketin ilgili dönemde elde ettiği toplam mahzurlu gelir, toplam pay sayısına bölünerek pay başına düşen tutar belirlenir.
Yatırımcının payı elinde tuttuğu gün sayısı, mali dönemin toplam gün sayısına bölünerek zaman ağırlıklı bir oran oluşturulur.
Bu oran, pay başına düşen mahzurlu gelir ile sahip olunan lot adediyle çarpılarak nihai arındırma tutarına ulaşılır.
Yatırım fonlarında arındırma süreci çok daha karmaşık bir yapı taşır. Bu karmaşıklık birkaç temel nedenden kaynaklanır:
Fon yöneticisi yıl boyunca onlarca farklı hisseyi farklı adetlerde alıp satar. Her işlemin mahzurlu gelir boyutunu takip etmek imkânsızdır.
Fonun her gün farklı bir portföy ağırlığına sahip olması nedeniyle arındırma oranının gün bazlı hesaplanması gerekir.
Bir fon başka bir fona yatırım yaptığında hesaplama katmanlı bir karmaşıklığa dönüşür ve insan hesabının ötesine geçer.
Bireysel Emeklilik Sistemi'nde arındırma düzenli yapılmazsa, yıllar içinde kümülatif bir yük birikir.
Bu yapı, manuel hesaplamayı pratik olarak mümkün olmaktan çıkarır ve sistematik bir yaklaşım gerektirir.
Uygulamada üç temel yöntem öne çıkar. Bu yaklaşımlar, mahzurlu gelirin ne zaman ve hangi kapsamda arındırılması gerektiğine dair farklı kabullere dayanır.
Arındırma yalnızca yatırımcının elde ettiği temettü geliri üzerinden yapılır. Şirketin mahzurlu gelirleri temettü ile ilişkilendirilerek yatırımcıya yansıtılır.
Toplam mahzurlu gelir pay sayısına bölünür ve yıl sonunda pay sahibi olan yatırımcılara yansıtılır. Temettüden bağımsız, daha kapsayıcı bir modeldir.
Mahzurlu gelir doğrudan yatırımcıya, sahip olduğu pay ve elde tutma süresi dikkate alınarak yansıtılır. Temettü, kâr veya zarar durumu yükümlülüğü etkilemez.
Arındırma hesaplamaları dönemsel olarak açıklanan veriler üzerinden yapılır. Yatırımcının her dönem sonunda hesaplama yaparak süreci tamamlaması gerekir.
Arındırma süreci doğru veri, doğru yöntem ve düzenli takip gerektirir. Fonpure, hesaplamaları katılım finans ilke ve esaslarına uygun şekilde, gün ağırlıklı ve yüksek hassasiyetle otomatik olarak gerçekleştirir.
Sahip olduğunuz hisseyi, alış-satış tarihinizi ve lot adedini girerek arındırma tutarınıza saniyeler içinde ulaşın.
Hisse Arındırması Hesapla →Yatırım yaptığınız fonun Fonpure ile entegre olup olmadığını kontrol edin. Entegre fonlarda arındırma hesabına fonun kendi sitesinden ulaşabilirsiniz.
Bize Yazın →